Odkrycie grobu w Račeša i jego znaczenie dla badań nad wierzeniami wampirycznymi

W 2011 roku, podczas systematycznych badań terenowych wschodniej części Chorwacji, archeolodzy natrafili na stanowisko Račeša, które pierwotnie należało do templariuszy, a następnie do Zakonu Rycerzy Szpitala Świętego Jana Jerozolimskiego, by ostatecznie przejść w ręce miejscowej szlachty w XIII-XVI wieku. W latach 2012–2023 przeprowadzono tam intensywne prace wykopaliskowe, które ujawniły kompleks architektoniczny obejmujący 181 grobów szkieletowych oraz znaczną liczbę przemieszczonych kości. Jednak to odkrycie grobu oznaczonego numerem 157 przyciągnęło szczególną uwagę badaczy.

Grób 157 znajdował się pod podłogą kościoła, wzdłuż południowej ściany. Początkowo archeolodzy zauważyli duże kamienie, które wydawały się pochodzić z pobliskiej ściany. Jednak dokładniejsza analiza ujawniła coś niezwykłego: szkielet mężczyzny w wieku 40-50 lat, którego ciało zostało celowo skręcone po śmierci, tak że tułów był skierowany twarzą w dół, a pozostałe części ciała ku górze. Co więcej, czaszka była oddzielona od reszty kości, a przy głowie i stopach znaleziono dwa kamienie. Takie praktyki są interpretowane jako środki zapobiegające potencjalnemu powrotowi zmarłego do świata żywych, co sugeruje, że mężczyzna mógł być uważany za wampira.

Badania szkieletu wykazały, że zmarły prowadził intensywne życie fizyczne. Ślady na kręgach kręgosłupa i kończynach dolnych wskazują na ciężką pracę fizyczną. Dodatkowo, zagojone obrażenia sugerują, że mężczyzna doświadczył przemocy w ciągu życia. Ostatecznie zmarł z powodu urazu czaszki. Nietypowy sposób pochówku może wskazywać, że był postrzegany jako osoba "odbiegająca od normy społecznej", co budziło obawy, że po śmierci może powrócić jako wampir.

W średniowiecznej Europie Wschodniej, zwłaszcza w krajach słowiańskich, wiara w wampiry była powszechna. Nawet po przyjęciu chrześcijaństwa, ludzie wierzyli w istnienie złych duchów i istot nieumarłych. Osoby, które zmarły w nietypowy sposób, takie jak samobójcy, mordercy czy ludzie o złej reputacji, były często podejrzewane o możliwość powrotu po śmierci jako wampiry. Aby temu zapobiec, stosowano różne praktyki antywampiryczne, takie jak umieszczanie kamieni na ciele zmarłego, odcinanie głowy czy układanie ciała twarzą w dół. Takie zabiegi miały na celu uniemożliwienie zmarłemu powrotu do świata żywych i szkodzenia żyjącym.

Odkrycia podobnych pochówków miały miejsce w różnych częściach Europy. W Polsce, na przykład, znaleziono groby, w których zmarłych pochowano z sierpem umieszczonym na gardle, co miało uniemożliwić im powrót do życia. Inne metody obejmowały przebijanie ciała kołkiem, obcinanie głowy czy palenie zwłok. Takie praktyki odzwierciedlają głęboko zakorzenione lęki przed wampirami i wiarę w ich zdolność do powrotu z martwych.

Odkrycie grobu 157 w Račeša dostarcza cennych informacji na temat wierzeń i praktyk pogrzebowych w średniowiecznej Europie Wschodniej. Pokazuje, jak głęboko zakorzenione były obawy przed wampirami i jakie środki podejmowano, aby zapobiec ich powrotowi. Analiza takich pochówków pozwala lepiej zrozumieć mentalność i światopogląd ludzi tamtych czasów oraz ich podejście do śmierci i życia pozagrobowego.

źródło: Sve o Arheologiji