Klucz do rozszyfrowania języka waskońskiego

Archeolodzy i językoznawcy na nowo odkrywają tajemnice starożytności dzięki rzadkiemu artefaktowi znalezionemu w północnej Hiszpanii. Brązowa wskazówka, odkryta w 2021 roku w pobliżu doliny Aranguren, staje się kluczem do rozszyfrowania jednego z najstarszych języków europejskich - języka waskońskiego (Vasconic).

Analiza naukowa tego znaleziska prowadzi do fascynujących wniosków. Ręka wykonana z brązu, mierząca około 14,5 centymetra długości, zawiera wyryte symbole, które jak się okazuje, stanowią najstarszy i najdłuższy tekst w języku waskońskim. Przypuszczalnie jest to podsystem graficzny języka paleohiszpańskiego, wywodzący się z współczesnego języka baskijskiego, a jednocześnie stanowi pierwszy przykład epigrafii waskońskiej.

Odkrycie to miało miejsce na terenie stanowiska archeologicznego w Irulegi, w regionie Nawarry. W trakcie prac wykopaliskowych, prowadzonych w 2021 roku, badacze natknęli się na pozostałości osady datowanej na około 2000 lat. Wśród tych pozostałości znajdowała się także brązowa płyta w kształcie dłoni, która zwróciła uwagę ze względu na wyryte na niej symbole.

Analiza przeprowadzona przez zespół badawczy wykazała, że na powierzchni płyty znajduje się 40 symboli rozmieszczonych w czterech liniach. Kształt ręki naturalnej wielkości oraz sposób rozmieszczenia napisu sugerują, że artefakt ten miał swoje znaczenie w kontekście kulturowym osady. Interpretowany jest jako apotropaiczny, czyli mający na celu przyciągnięcie szczęścia lub ochronę przed złem.

Co więcej, analiza lingwistyczna przeprowadzona na podstawie tekstu widniejącego na artefakcie wskazuje na powiązania z językiem baskijskim. Terminy zapisane na płycie wydają się być związane z baskijskim słowem oznaczającym "szczęście", co dodatkowo potwierdza hipotezę o istnieniu związku między językiem paleohiszpańskim, a współczesnym baskijskim.

Jest to odkrycie o ogromnym znaczeniu, ponieważ dotychczasowa wiedza na temat ludu Vascones, który zamieszkiwał te tereny przed podbojem rzymskim, sugerowała, że byli oni społeczeństwem przedpiśmiennym. Jednakże obecne badania sugerują, że znali oni pismo i posługiwali się nim w pewnym stopniu, co zrewolucjonizowało nasze zrozumienie ich kultury i historii.

Wypowiedzi naukowców zaangażowanych w badania podkreślają znaczenie odkrycia. Mówią o nim jako o otwarciu nowego horyzontu w badaniach nad językiem baskijskim, który mimo wielu stuleci nadal pozostaje jednym z najbardziej enigmatycznych języków europejskich. Artefakt ten nie tylko przynosi nowe światło na przeszłość, ale również inspiruje do dalszych badań nad kulturą i językiem starożytnych ludów europejskich.

Ręka z Irulegi staje się więc nie tylko cennym znaleziskiem archeologicznym, ale również kluczem do odgadnięcia tajemnic starożytności i kontynuowania poszukiwań w zakresie historii języka Vasconic oraz jego znaczenia dla dzisiejszej lingwistyki i kultury. Odkrycia takie są dowodem na to, jak wiele tajemniczych historii kryje się pod ziemią, czekając na odkrycie przez badaczy z całego świata.

https://doi.org/10.15184/aqy.2023.199

fot. SOCIEDAD DE CIENCIAS ARANZADI